Giri? ölk?l?nin t?hsil sisteminin n? d?r?c?d? uy?un v?

Giri?Bu m?qal?d? t?hsilin qurulu?u Az?rbaycanla dig?r seçdiyim ölk?l?nint?hsil sisteminin n? d?r?c?d? uy?un v? ya f?rqli olmas? ara?d?r?lm?? h?mçininmü?yy?n sor?ular apar?lm??d?r. AnalizT?hsil haqq?nda bir çox müdrikl?rimiz fikirl?r söyl?mi?dirl?r. M?s?l?nH.?liyev “T?hsil h?r bir dövl?tin, ölk?nin, c?miyy?tin h?yat?n?n,f?aliyy?tinin mühüm bir sah?sidir. C?miyy?t t?hsilsiz inki?af ed? bilm?z” v?ya ingilis filosofu v? tarixçisi olan F.Bekon bel? deyirdi “Bilik-h?yatdafaydal? olmaq namin? qazan?lmal?d?r” Az?rbaycanda t?hsil Az?rbaycan m?kt?b t?hsili üç m?rh?l?d?n ibar?tdir, Bunlar ibtidai,ümumi orta,tam orta t?hsildir.

Bizd? t?hsil ?sas?n 6 v? ya 7 ya?dan ba?lan?r. Ümumi orta m?kt?b t?hsili müvafiq t?hsil proqramlar? y?ni kurikulum?sas?nda h?yata keçirilir. Finlandiyadan f?rqli olaraq bizd? dövl?tm?kt?bl?riyl? yana?? öz?l m?kt?bl?rd? f?ailiyy?t göst?rir.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

 ?ndi is? h?r üç pill?nin m?qs?dinin n? oldu?unu yazaq,  ?btidai t?hsilin m?qs?di u?aqlarda oxumaq, yazmaq v? hesablamaqabiliyy?tini yaratmaq, onlarda ilkin h?yati bilikl?ri öyr?tm?k. Az?rbaycanibtidai t?hsil birinci-dördüncü sinifl?ri ?hat? edir.Ümumi orta t?hsilin m?qs?di art?q ?agirdl?rd? ünsiyy?t bacar???n?n,idrak? f?all???n v? m?ntiqi t?f?kkürün formala?mas?n?, t?hsil proqram?na daxilolan f?nl?r üzr? v? el?c? d? dünya sivilizasiyas?n?n inki?af? haqq?nda müvafiqbilik v? t?s?vvürl?rin yarad?lmas? v? öz g?l?c?k f?aliyy?t istiqam?tinimü?yy?nl??dirm?k bacar???n? t?min etm?kd?n ibar?tdir. Ümumi orta t?hsilbe?inci-doqquzuncu sinifl?ri ?hat? edir. Ölk?mizd? ümumi orta t?hsil m?cburidirv? bu pill?d? yekun qiym?tl?ndirm? apar?l?r, h?mçinin bu m?rh?l?f? t?hsiliniba?a vuran ?agirdl?r? müvafiq dövl?t s?n?di – ??had?tnam? verilir. Ümumi ortat?hsil haqq?nda s?n?d t?hsilin növb?ti pill?sin? davam etdirilm?si üçün ?sassay?l?r.

 Tam orta t?hsil ümumi orta m?kt?b t?hsilinin sonuncu pill?si say?l?rv? onuncu – on birinci sinifl?ri ?hat? edir v? bu pill?d? t?hsil alanlar?nbiliyinin qiym?tl?ndirilm?sinin yekun dövl?t attestasiyas? h?yata keçirilir.Attestasiyan?n n?tic?sin? gör? m?zunlara müvafiq qaydada dövl?t nümun?li s?n?d- attestat verilir. Tam orta t?hsil haqq?nda s?n?d t?hsilin növb?ti pill?d?davam etdirilm?si üçün ?sas say?l?r. Ali t?hsil  c?miyy?t üçünixtisasl? müt?x?ssis haz?rl??n? t?min edir. Bu mü?sisi?l?rd? müt?x?ssishaz?rl??? 3 m?rh?l?d?n ibar?tdir. Birinci pill? bakalavr, ikinci pill?magistratura, üçüncü pill? doktorantura. Bakalavr pill?sind? müxt?lif isqtiqam?tl?r üzr? geni? ?hat?li alit?hsilli müt?x?ssis haz?rlan?r. Bu pill?ni bitir?n m?zunlara”Bakalavr” ali pe?? ixtisas d?r?c?si verilir.

Bakalavr pill?sinibitir?n m?zunlar?n ?m?k f?aliyy?ti elmi-t?dqiqat v? ali t?hsil mü?ssis?l?rind?elmi-pedaqoji f?aliyy?t istisna olmaqla dig?r sah?l?ri ?hat? edir Magistratura t?hsil pill?sind? müxt?lif ixtisaslar üzr? elmi-t?dqiqat v? ali t?hsil mü?ssis?l?rind? elmi-pedaqoji f?aliyy?tl? m???ul olmaqhüququna malik olan müt?x?ssis haz?rlan?r. Bu pill? magistr dissertasiya i?ininmüdafi?si il? ba?a çat?r v? dissertasiyas?n? u?urla müdafi? etmi? m?zunlara”magistr” ali elmi-ixtisas d?r?c?si verilir.Doktorantura  özüd? ikipill?lidir. bu m?rh?l?d? iki elmi d?r?c?l?r mü?yy?nl??dirilir: f?ls?f? doktoruv? elml?r doktoru elm sah?l?ri üzr? d?r?c?l?r.Elmi d?r?c?l?rin verilm?si dissertantura yolu il? h?yata keçirilir.  Finlandiyada t?hsil Dünyan?n ilk onlu?una dü?mü? h?tda birinci olma?? bacaran t?hsilsistemi Finlandiyadad?r. Burada öz?l heç bir m?kt?b f?ailiyy?tgöst?rmirki,dü?ünür?m buna s?b?b dövl?t m?kt?bl?rinin bütün gözl?nil?n t?l?bl?r?cavab ver? bilm?sidir.

Finland?ya m?kt?bl?rind? günd?lik d?rs zaman? 4 saatd?r,bununla yana?? h?ft?nin 2 saat?n? ?agirdl?r seç?c?kl?ri ixtisaslara uy?un t?liml?r?qat?lma?a s?rf edirl?r. Bundan ba?qa u?aqlar üçün “?yl?n?r?k öyr?nm?”sistemi yarad?lm??d?r. ?agirdl?r 16 ya?a q?d?r heç bir imtahanda i?tiraketmir.Bundan ba?qa Finlandiya m?kt?bl?rind? mü?llim olan h?r bir ??xsin magistrd?r?c?si vard?r. Finlandiya m?kt?bl?ri haqq?nda h?mçinin bunuda dey? bil?rikki, burada mü?llim v? m?kt?b r?hb?rliyi eyni m?vacibl? t?min olunur, budaonlar?n maddiyat deyild? t?hsil üz?rind?n r?qab?t? girm?sin? z?min yarad?r.Buradak? t?hsild? h?mçinin ev tap??r???da yoxdur.

Çünki “T?hsil m?kt?bd?verilir, evd? yox” ?üar? il? dü?ünürl?r. M?s?l?n biz v? ya dig?r bir çoxölk?l?rd? dövl?t büdc?sinin ?sas hiss?si orduya s?rf oldu?u halda Finlandiyadabu büdc? t?hsil? s?rf olunur. ?n ön?mlisi is? burada t?hsil ver?n heç birmü?llimin u?urlu v? ya u?ursuz olmas?n?n mühakim? olunmas? mümkün deyil. ?ksiklikl?riolan mü?lliml?rin h?r biri yeni t?lim-t?dris proqramlar?yla özl?rini inki?afetdir? bil?rl?r.

H?mcinim heç bir,mü?llimin z?if dam?as? il? i?dind?n olmaqorxusu yoxdur. Finlandiya m?kt?bl?ri haqq?nda bunuda dey? bil?rikki r?qab?txo? görünü? deyil, Finlandiya m?kt?bl?ri heç bir zaman bir birl?ri il? r?qab?t?girmir, ?ksin? h?mr?ylik nümayi? etdirirl?r. M?hs buna gör?dirki fin m?kt?bl?ribir-birind?n f?rql?nmir v? dü?ünür?m ham?s? eyni d?r?c?d? yax??d?r. N?tic?Etdiyim analiz v? apard???m sor?u ?sas?nda bel? n?tic?y? g?lir?m ki,bizim ölk?miz üçünd? “?yl?n?r?k öyr?nm?” imtahan qorxusu v? yah?yacan? olmadan öyr?nm? olsa daha müsb?t n?tic? ver?r. Öyr?tm? metodunda birs?ra d?yi?iklikl?r mütl?qdir.

?agirdl?r? veril?n c?za sistemind? d?yi?iklikolmal?d?r. H?mçinin n?z?ri deyild? praktiki olan d?rsl?r? üstünlük verm?k bizimüçün q?na?t b?x? olar. D?rsl?rd? praktik t?drisd?n geni? istifad? ?agirdl?rind?rs? mara??n?n artmas?na v? bütün ?agirdl?rinin i?tirak?n?n t?min edilm?sin???rait yaradar. Öyr?tm? metodunda bir s?ra d?yi?iklikl?r mütl?qdir.